Wybierz Strona

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego

sgeoPiętnastotomowe dzieło wydane w końcu XIX wieku w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego to opis prawie wszystkich miejscowości i innych toponimów z terenów które obejmowała pierwsza Rzeczpospolita.

Z tego wyjątkowo cennego wydania proponujemy sympatykom NIS Lipinek te hasła, które bezpośrednio wiążą się z obecną gminą Lipinki i najbliższymi okolicami.

BEDNARKA – wieś ruska na prawie wołoskiem, niegdyś królewska, w pow. gorlickim, przy drodze z Gorlic do Źmigrodu; około jej rozszerzenia, zaludnienia i uporządkowania zasłużył się Fiedor Mikulicz, sołtys bednarecki, jak świadczy dyplom Zygmunta III z 25 maja 1595 (niedruk.). Obecnie liczy 134 dm., 749 mieszk. przeważnie Rusinów; z tych 371 męż., 378 kobiet. Rozległości 2809 morg n. a. Od Gorlic 12 kil., od Biecza 15 kil. a od Źmigroda niespełna 2 mile. Parafia greko-katolicka w miejscu.

KRYG – wś w pow. grybowskim, leży przy gościńcu z Gorlic do Żmigroda, nad potokiem uchodzącym z prawego brzegu do Ropy, 381 m. npm. W płd. części obszaru ma lasy na górach, nad któremi panuje szczyt Dubniakowa góra, 488 m. npm. wysoka, w płn. zaś części źródła i rafinerye nafty. K. jest atynencyą do Kobylanki, należy do par. rzym.-katol. w Libuszy, a urzędu poczt. w Bieczu. Ma 814 mk. rzym.-katol. Wiek. posiadł. spadkobierców Al. Skrzyńskiego ma 257 mr. lasu; mn. pos. 870 roli, 134 łąk i ogr., 125 pastw. i 65 mr. lasu. Zdaje się, że ta wś została założoną za Władysława Jagiełły, albowiem w archiwum bieckiem znajduje się dyplom (dan w Krakowie w pojutrze po św. Małgorzacie r. P. 1470) Kaźmierza Jagiellończyka, w którym ten król powiada, że ś. p. Jadwiga królowa tę wś szpitalowi w Bieczu w pewnych sumach zapisała z obszernemi prawami i wolnościami, że ją z pozwoleniem królewskiem wykupił dla polepszenia doli zamku bieckiego Jakób z Dubna pisarz kor., starosta krak., ale dla pomożenia szpitalowi bieckiemu pozwala król teraz mieszczanom i rajcom bieckim to sołtystwo wykupić, przyczem je od wszelkich danin i ciężarów uwalnia (dyp. u Morawskiego, Sądecczyzna II, 256). K. graniczy na płn. z Libuszą i Lipinkami, na wsch. z Rozdzielem, na zach. z Kobylanką, na płd. z Męciną wielką i małą, od których jest oddzielony górą Dubniakową.

LIPINKI – wś w pow. gorlicki, 322 m. npm., zabudowana po obu brzegach bezimiennego potoku, uchodzącego do Libuszanki, dopływu Ropy z prawego brzegu. (Porównaj Lipinki, potok). Od wschodu otacza ją las zwany Tatraówką. Z 1418 mieszkańców rzym.-katol. przebywa stale 114 na obszarze więk. pos. p. Jadw. Straszewskiej. Jest tutaj parafia rzym.-kat., szkoła ludowa i rafinerya nafty. Teraźniejszy murowany kościół, z wieżą pobitą blachą, zbudował w roku 1782 Ewaryst hr. Kuropatnicki, autor Herbarza polskiego i Geografii Galicyi, wydanej bezimiennie w Przemyślu w r. 1786. W tej książce tak opisuje Kuropatnicki L. „Wś hr. Kuropatnickich, pięknym nowo wymurowanym kościołem ozdobnym, mauzoleami wielu, wieżą wysoką blachą pobitą i obszernem obmurowaniem kościoła z murowanemi domami dla duchowieństwa ozdobiona.” Dawniej należała parafia do dyec. krakowskiej, dekanatu bieckiego; ale o założeniu parafii nie znamy żadnej wiadomości. Według aktów wizytacyi biskupiej z r. 1767 zbudował dawniejszy kościół Jan na Żywcu i Pieskowej Skale Wielopolski, ssta biecki i bocheński. Teraz parafia należy do dyec. przemys. dek. żmigrodzkiego i obejmuje Bednarkę, Pagorzynę i Rozdziele z ogólną liczbą 1852 rzym.-katol. i 40 izrael. Pos. wiek. ma obszaru 88 mr. roli i 324 mr. lasu; mniej. pos. 1128 mr. roli, 296 mr. łąk i ogr., 144 mr. pastw, i 99 mr. lasu. L. graniczą na północ z Woytową, na wschód z Dzielem, na południe z Rozdzielem, a na zach. z Libuszą. Kopalnie nafty badał tu Windakiewicz (Olej i wosk skalny, 1875). Obszar ropodajny znajduje się na równinie między Krygiem i Rozdzielem. Szybów jest 40, ale tylko jeden był w 1875 r. 71 sążni głęboki i wiercono go machiną parową. Przy kopaniu natrafiano na następujące pokłady: najprzód żywiczny łupek, dalej zielonawy ił, a w głębokości 15 sążni dwie stopy gruby drobnoziarnisty piaskowiec; następnie znowu do 30 sążni zielonawe iły, po nich drugi cztery stopy gruby piaskowiec, a w końcu do 60 sążni mydlasty ił naprzemian z piaskowcem. Pierwszą ropę wydobywano w głębokości 12 do 15 sążni, ważącą 28 do 30° B. Ta niedopływała tak stale, jak druga ropa w głębokości 25 do 60 sążni. Za studnie na chłopskich gruntach płacono 75 zł. Dzienna zapłata wynosiła 50 centów dla robotnika, a 80 dla górnika. Wpływ moralny kopalni był szkodliwy, ponieważ bogacący się włościanie oddawali się pijaństwu. Por. także Walter H. i dr. E. Dunikowski: Geologiczna budowa naftonośnego obszaru zachodnio-galic. Karpat, Kosmos 1882, str. 262 i nast., szczególniej str. 288. Por. Czarne.

PAGORZYNA – wś, pow. gorlicki, par. rz.-kat. w Lipinkach, urz. poczt. w Dębowcu (o 10-6 klm.), rozciąga się na płdn.-wsch. stoku lesistego wzgórza Swierza (438 mt.), w położeniu 268 mt. npm. Mały potok, wypływający z lasu Tatarówka, dzielącego tę wieś od Lipinek, skrapia jej grunta i uchodzi do Lasowej, dopływu Ropy z lewego brzegu. Na płdn. i zach. graniczy z Pagórkiem. Ma 72 dm., 450 mk. (224 męż., 226 kob.), 448 rzym.-kat. i 2 izraelitów. Pos więk. ma 133 mr. roli, 73 mr. łąk i ogr., 20 mr. pastw. i 715 mr. lasu: pos. mn. 163 mr. roli, 52 mr. łąk, 17 mr. pastw. i 4 mr. lasu.

ROZDZIELE – wś, pow. gorlicki, w okolicy pagórkowatej, przy drodze z Gorlic na wsch. do Żmigrodu, u zlewu pot. Wapienki i Węglisk, dopł. Libuszanki. Par. rz.-kat. w Kobylance a gr.-kat. w Męcinie. Odl. od Biecza 12 klm. na płd.-wschód. Położona w okolicy ropodajnej, ma kopalnię nafty, którą eksploatują 3 towarzystwa; 93 dm. i 547 mk., 35 rz.-kat., 507 gr.-kat i 3 izrael. W środku wsi znajduje się murowana cerkiew, filia do par. w Męcinie. Obszar wiek. pos. (Ad. Skrzyńskiego) ma 43 mr. lasu; pos. mn. wynosi 588 roli, 200 łąk i 500 past. W 1581 r. była wś własnością Cieklińskiego (Pawiński, Małop. 114). Graniczy na zachód z Krygiem, na wschód z Bednarką, na płn. z Lipnikami, a na płd. z Męciną Wielką i Wapiennem.

WÓJTOWA – wś, w pow. gorlickim, w okolicy podgórskiej, nad pot t. n., dopł Libuszanki (dopł. Ropy). Wś rozłożyła się po obu brzegach potoka, w dolinie zasłoniętej od wschodu góra Swierzem (438 mt.), od płn. Łysą górą (350 mt.) a od płd. działem wodnym tegoż potoka i Libuszanki. We wsi jest ekspozytura rz.-kat. z drewnianym kościołem i szkoła ludowa. Nie- wiadomo w którym roku zbudowano i konsekrowano kościół, jednak już w XVI w. była tu parafia., którą 16 czerwca 1611 r. przydzielono do Lipinek jako filią. Wś ma 199 dm. i 1216 mk. (608 męż., 608 kob.) rz.-kat., prócz 33 izr. Pos. tabularna (H. Klimontowicza) wynosi 128 mr. roli, 11 mr łąk, 3 mr. past., 51 mr. lasu i 1256 sąż. parcel bud.; pos. ran. 1344 mr. roli, 134 mr. łąk, 177 mr. past. i 90 mr. lasu. Znajdują się tu pokłady nafty. W r. 1880 były czynne cztery szyby dobywające ropę. Należała do starostwa bieckiego. W 1581 (Pawiński, Małop., 124) miała osobną parafią. Liczyła 16 łan km , 8 kom. z bydłem, 7 kom. bez bydła i 1 rzem. W. graniczy na płn z Korczyną przedmieściem bieckiem Bylną i Głęboką, na wschód z Harklową, na płd. z Pogorzyną i Libuszą, a na zach. z Libuszą.

WAPIENNE – wś, pow. gorlicki, nad pot. Wapienką, uchodzącym pod nazwą Libuszanki do Ropy z praw. brzegu. Wś zajmuje wąską dolinę potoku, wzn. 383 mt. npm., otoczoną wzgórzami, wzn. na północy 577 mt., na wsch. 649 mt. a na płd 542 mt. Znajdują się tu źródła siarczane i naftowe. Paraf. rz.-katol. w Męcinie Wielkiej. Wś ma 56 dm. i 334 mk., 328 rz.-kat. a 6 izrael. Pos tabularna (Wandy Wittigowej) ma 145 mr. lasu i 396 sąż. parcel. bud.; pos. mn. 375 mr. roli, 155 mr. łąk i ogr. i 595 mr. lasu. Długosz nie wspomina tej wsi. W roku 1581 (Pawiński, Małop., 121) liczyła 9 półłanków km. i łan sołtysi. Należała do ststwa bieckiego. Graniczy na zach. z Męciną Wielką, na płn. z Rozdzielem a na płd. z Pstrążnem

O autorze

Piotr Popielarz

Wydawcą, właścicielem i redaktorem naczelnym Niezależnego Internetowego Serwisu Lipinek jestem ja, czyli Piotr Popielarz. Pierwszą wersję portalu umieściłem na serwerze 17 listopada 2002 roku. Od tamtej chwili wiele się zmieniło, ale NIS Lipinek nadal trwa i żyje własnym życiem. Poniżej znajdziecie informacje o ludziach, którzy pomagają mi w tworzeniu serwisu. Mam nadzieję, że niebawem powstanie Redakcja z prawdziwego zdarzenia.

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najnowsze komentarze

Nadchodzące wydarzenia:

  • pt
    22
    Lis
    2019

    Msza z występem chóru parafialnego z Lipinek z okazji Świętej Cecylii

    17:00Kościół parafialny w Lipinkach

    Chór Cantate Domino pod dyrekcją p. Roberta Kościółka

  • sob
    23
    Lis
    2019

    Zabawa Andrzejkowa w Wójtowej

    18:00Dom Wiejski w Wójtowej

    Organizator Rada Rodziców SP Wójtowa: SZCZEGÓŁY

  • sob
    30
    Lis
    2019

    Andrzejki KSM w Lipinkach

    18:00Dom Ludowy w Wójtowej

    Wszystkie informacje znajdziesz TUTAJ!

  • wt
    31
    Gru
    2019

    Bal Sylwestrowy w Lipinkach

    Dom Strażaka w Lipinkach

    Organizuje Pyszotka Magda Kokoczka: SZCZEGÓŁY

  • wt
    25
    Lut
    2020

    Wizytacja biskupa w parafii Kryg

    Parafia Kryg

    Parafię wizytował będzie Ks. Bp Edward Białogłowski

  • nie
    08
    Mar
    2020

    Wizytacja biskupa w parafii Lipinki

    Parafia w Lipinkach

    Parafię wizytował będzie Ks. Bp Edward Białogłowski

ANKIETA

Jak oceniasz nową odsłonę Niezależnego Internetowego Serwisu Lipinek?

Zanieczyszczenie powietrza (SMOG)

Archiwum

FACEBOOK