Wybierz Strona

Dr Józef Dutkiewicz: Ocena historyczno-artystyczna Figury Matki Bożej Lipińskiej

Z okazji 35. rocznicy koronacji Figury Matki Bożej Lipińskiej proponujemy fragment sprawozdania z prac konserwatorskich, jakim poddano cudowną figurę w 1941 roku w Pracowni Konserwatorskiej przy Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie. Autorem analizy podkreślającej olbrzymią wartość historyczno-artystyczną rzeźby Madonny Lipińskiej jest dr Józef Dutkiewicz – znakomity historyk sztuki i konserwator zabytków, który podczas kampanii wrześniowej brał udział w ukryciu przed Niemcami obrazu Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem.

Matka Boża Lipińska - cudowna figura

Matka Boża Lipińska – cudowna figura

Formy plastyczne figury z Lipinek, a więc układ postaci, dukt fałdów, draperii, budowa i typ głów są tak charakterystyczne, że w przybliżeniu można ustalić jej czas i okolice powstania. W szczególności pełen umiaru układ postaci Madonny i wyszukany w swej schematycznej prostocie rysunek fałdów, podporządkowanych ogólnej formie plastycznej figury, wskazują na wczesny – stosunkowo – czas jej powstania, mniej więcej na lata około 1400 r. Narzuca jej kształt silny jeszcze duch architektonicznej koncepcji rzeźby i tradycja materiałów ciężkich jak kamień, metali i kość, w odróżnieniu do okresu późniejszego połowy XV wieku, kiedy to snycerskie opanowanie drewna pozwala na dekoracyjną rozrzutność w rozrzuceniu form rzeźbiarskich, daleką od zawartej w figurze lipineckiej zwięzłości wyrazu.

Wprowadzenie figury „Pięknej Madonny” z Lipinek do historii sztuki polskiej zacieśnia i wzbogaca nieliczną, ale zdecydowaną rodzinę rzeźb środkowomałopolskich grupujących się w bliższym i dalszym promieniu miasta Sącza, który to wzgląd nauka wyzyskuje ostatnio dla nadania wspomnianej grupie nazwy „sądeckie”. Wczesną tę grupę, idącą w paraleli do dzieł malarstwa tej okolicy, charakteryzuje lakoniczność użycia środków plastycznych, kusząca się o klasyczną niemal dyspozycję wprowadzonych form stylowych i zdecydowany typ antropologiczny dość żywo wiążący się z tradycją miejscową. W tym względzie odbiega on wyraźnie od drugiej współczesnej notowanej dotychczas przez naukę grupy wielkopolsko-pomorskiej, co w szczególności można zaobserwować na przykładach rzeźb z Chełmży i Madonn z Trzemeszna czy Sieradza, gdzie zmysł powierzchownej dekoracyjności i afektacji wyznacza wyraz rzeźbie. Inspiracji tego typu szukać należy na południu w rzeźbie czeskiej.

W swej grupie zbliża się Madonna z Lipinek najbliżej do zniszczonej madonny z kaplicy tzw. „szwedzkiej” w Nowym Sączu, dalej do dwóch figur śś Biskupów Biecza i Cz. Potoka (Muzeum Diecezjalne w Tarnowie). Jej archaiczność wyrazu różni ją od zbliżonej zewnętrznie, ale późniejszej w tendencjach nieukrywanej kokieterii Madonny z Ptaszkowej.

Wyszukaną pewnością opanowania form rzeźbiarskich i powagą w określaniu duchowego wyrazu podnosi figura z Lipinek całą grupę na poziom dojrzałości artystycznej, a swemu twórcy wystawia bezspornie autorytatywne świadectwo, że w epoce twórczości Donatella, Clausa Slutera i mistrzów dekoracyjnej plastyki francuskiej i niemieckiej, miał poczucie odpowiedzialności artystycznej ponad miarę swego prowincjonalnego zasięgu.

/-/ Dr Józef Dutkiewicz
28 lipca 1941 roku

O autorze

Piotr Popielarz

Wydawcą, właścicielem i redaktorem naczelnym Niezależnego Internetowego Serwisu Lipinek jestem ja, czyli Piotr Popielarz. Pierwszą wersję portalu umieściłem na serwerze 17 listopada 2002 roku. Od tamtej chwili wiele się zmieniło, ale NIS Lipinek nadal trwa i żyje własnym życiem. Poniżej znajdziecie informacje o ludziach, którzy pomagają mi w tworzeniu serwisu. Mam nadzieję, że niebawem powstanie Redakcja z prawdziwego zdarzenia.

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najnowsze komentarze

Nadchodzące wydarzenia:

  • nie
    08
    Gru
    2019

    Kiermasz Bożonarodzeniowy w Wójtowej

    07:00SP Wójtowa

    Więcej informacji znajdziecie TUTAJ!

  • wt
    31
    Gru
    2019

    Bal Sylwestrowy w Lipinkach

    Dom Strażaka w Lipinkach

    Organizuje Pyszotka Magda Kokoczka: SZCZEGÓŁY

  • wt
    25
    Lut
    2020

    Wizytacja biskupa w parafii Kryg

    Parafia Kryg

    Parafię wizytował będzie Ks. Bp Edward Białogłowski

  • nie
    08
    Mar
    2020

    Wizytacja biskupa w parafii Lipinki

    Parafia w Lipinkach

    Parafię wizytował będzie Ks. Bp Edward Białogłowski

  • nie
    19
    Kwi
    2020

    Wizytacja biskupa w parafii Wójtowa

    Parafia w Wójtowej

    Parafię wizytował będzie Ks. Bp Edward Białogłowski

  • wt
    28
    Kwi
    2020

    Wizytacja biskupa w parafii Pagorzyna

    Parafia w Pagorzynie

    Parafię wizytował będzie Ks. Bp Jan Wątroba

ANKIETA

Jak oceniasz nową odsłonę Niezależnego Internetowego Serwisu Lipinek?

Zanieczyszczenie powietrza (SMOG)

Archiwum

FACEBOOK