Wybierz Strona

Dr Józef Dutkiewicz: Ocena historyczno-artystyczna Figury Matki Bożej Lipińskiej

Z okazji 35. rocznicy koronacji Figury Matki Bożej Lipińskiej proponujemy fragment sprawozdania z prac konserwatorskich, jakim poddano cudowną figurę w 1941 roku w Pracowni Konserwatorskiej przy Muzeum Diecezjalnym w Tarnowie. Autorem analizy podkreślającej olbrzymią wartość historyczno-artystyczną rzeźby Madonny Lipińskiej jest dr Józef Dutkiewicz – znakomity historyk sztuki i konserwator zabytków, który podczas kampanii wrześniowej brał udział w ukryciu przed Niemcami obrazu Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem.

Matka Boża Lipińska - cudowna figura

Matka Boża Lipińska – cudowna figura

Formy plastyczne figury z Lipinek, a więc układ postaci, dukt fałdów, draperii, budowa i typ głów są tak charakterystyczne, że w przybliżeniu można ustalić jej czas i okolice powstania. W szczególności pełen umiaru układ postaci Madonny i wyszukany w swej schematycznej prostocie rysunek fałdów, podporządkowanych ogólnej formie plastycznej figury, wskazują na wczesny – stosunkowo – czas jej powstania, mniej więcej na lata około 1400 r. Narzuca jej kształt silny jeszcze duch architektonicznej koncepcji rzeźby i tradycja materiałów ciężkich jak kamień, metali i kość, w odróżnieniu do okresu późniejszego połowy XV wieku, kiedy to snycerskie opanowanie drewna pozwala na dekoracyjną rozrzutność w rozrzuceniu form rzeźbiarskich, daleką od zawartej w figurze lipineckiej zwięzłości wyrazu.

Wprowadzenie figury „Pięknej Madonny” z Lipinek do historii sztuki polskiej zacieśnia i wzbogaca nieliczną, ale zdecydowaną rodzinę rzeźb środkowomałopolskich grupujących się w bliższym i dalszym promieniu miasta Sącza, który to wzgląd nauka wyzyskuje ostatnio dla nadania wspomnianej grupie nazwy „sądeckie”. Wczesną tę grupę, idącą w paraleli do dzieł malarstwa tej okolicy, charakteryzuje lakoniczność użycia środków plastycznych, kusząca się o klasyczną niemal dyspozycję wprowadzonych form stylowych i zdecydowany typ antropologiczny dość żywo wiążący się z tradycją miejscową. W tym względzie odbiega on wyraźnie od drugiej współczesnej notowanej dotychczas przez naukę grupy wielkopolsko-pomorskiej, co w szczególności można zaobserwować na przykładach rzeźb z Chełmży i Madonn z Trzemeszna czy Sieradza, gdzie zmysł powierzchownej dekoracyjności i afektacji wyznacza wyraz rzeźbie. Inspiracji tego typu szukać należy na południu w rzeźbie czeskiej.

W swej grupie zbliża się Madonna z Lipinek najbliżej do zniszczonej madonny z kaplicy tzw. „szwedzkiej” w Nowym Sączu, dalej do dwóch figur śś Biskupów Biecza i Cz. Potoka (Muzeum Diecezjalne w Tarnowie). Jej archaiczność wyrazu różni ją od zbliżonej zewnętrznie, ale późniejszej w tendencjach nieukrywanej kokieterii Madonny z Ptaszkowej.

Wyszukaną pewnością opanowania form rzeźbiarskich i powagą w określaniu duchowego wyrazu podnosi figura z Lipinek całą grupę na poziom dojrzałości artystycznej, a swemu twórcy wystawia bezspornie autorytatywne świadectwo, że w epoce twórczości Donatella, Clausa Slutera i mistrzów dekoracyjnej plastyki francuskiej i niemieckiej, miał poczucie odpowiedzialności artystycznej ponad miarę swego prowincjonalnego zasięgu.

/-/ Dr Józef Dutkiewicz
28 lipca 1941 roku

O autorze

Piotr Popielarz

Wydawcą, właścicielem i redaktorem naczelnym Niezależnego Internetowego Serwisu Lipinek jestem ja, czyli Piotr Popielarz. Pierwszą wersję portalu umieściłem na serwerze 17 listopada 2002 roku. Od tamtej chwili wiele się zmieniło, ale NIS Lipinek nadal trwa i żyje własnym życiem. Poniżej znajdziecie informacje o ludziach, którzy pomagają mi w tworzeniu serwisu. Mam nadzieję, że niebawem powstanie Redakcja z prawdziwego zdarzenia.

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

FACEBOOK

Najnowsze komentarze

Nadchodzące wydarzenia:

  • nie
    24
    Sty
    2021

    Dzień Solidarności z Chorwacją

    kościoły, także parafii gminy Lipinki

    Zbiórka do puszek dla poszkodowanych w trzęsieniu ziemi w Chorwacji. SZCZEGÓŁY!

  • nie
    07
    Lut
    2021

    Akcja Honorowego Oddawania Krwi

    21:00Remiza OSP Biecz

    Organizują Klub HDK OSP Biecz oraz Klub HDK PCK "Czerwona Krwinka" Libusza

  • śr
    17
    Lut
    2021

    Środa Popielcowa

    Sanktuarium Matki Bożej Wniebowziętej w Lipinkach

    Tradycyjna składka na porządkowanie starego cmentarza w Lipinkach

  • nie
    21
    Lut
    2021

    XIII Walne Zgromadzenie Członków Towarzystwa "Jastrzębiec"

    18:00Ośrodek Rekolekcyjny w Lipinkach

    Termin planowany - pandemia decyduje!

  • nie
    21
    Mar
    2021

    Akcja krwiodawstwa w Krygu

    Organizator: Klub HDK przy OSP Kryg

Zanieczyszczenie powietrza (SMOG)

Archiwum

Hosting zapewnia KYLOS